Συμπληρώνεται σήμερα ένας χρόνος από την ημέρα που η Ελλάδα αποχαιρέτησε τον μακροβιότερο Πρωθυπουργό της μεταπολίτευσης. Στις 5 Ιανουαρίου 2025, ο Κώστας Σημίτης πέρασε στην ιστορία, αφήνοντας πίσω του μια χώρα που, παρά τις κατά καιρούς έντονες αμφισβητήσεις, φέρει ανεξίτηλη τη σφραγίδα του εκσυγχρονισμού και της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.
Σήμερα, 5 Ιανουαρίου 2026, η πολιτική ηγεσία του τόπου, ακαδημαϊκοί και ιστορικοί αναστοχάζονται πάνω στην κληρονομιά ενός πολιτικού που κατάφερε να μετατρέψει την Ελλάδα από μια εσωστρεφή χώρα της βαλκανικής περιφέρειας σε ισότιμο μέλος του σκληρού πυρήνα της Ευρώπης.
Η «μεγάλη εικόνα»: Από την ΟΝΕ στο Ελσίνκι
Η οκταετία Σημίτη (1996-2004) δεν ήταν απλώς μια περίοδος κυβερνητικής σταθερότητας, αλλά μια εποχή βαθιών δομικών αλλαγών. Ο κεντρικός στόχος του, ο «Εκσυγχρονισμός», δεν ήταν ένα απλό σύνθημα, αλλά ένα ολιστικό σχέδιο αναμόρφωσης του κράτους.
Ο Κώστας Σημίτης ήταν ο άνθρωπος που οδήγησε την Ελλάδα στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση (ΟΝΕ). Η ένταξη στην Ευρωζώνη την 1η Ιανουαρίου 2002 αποτέλεσε το αποκορύφωμα μιας επίπονης προσπάθειας δημοσιονομικής εξυγίανσης. Παρά τις μεταγενέστερες κριτικές για τον τρόπο εισόδου στο ευρώ, κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι εκείνη η περίοδος έδωσε στην Ελλάδα μια πρωτοφανή διεθνή αξιοπιστία.
Στην εξωτερική πολιτική, η στρατηγική του στο Ελσίνκι το 1999 άλλαξε τον ρου των ελληνοτουρκικών σχέσεων, συνδέοντας την ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας με την επίλυση των διαφορών στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Παράλληλα, η ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2004, παρά το αρνητικό αποτέλεσμα του σχεδίου Ανάν, θεωρείται μέχρι σήμερα μια από τις μεγαλύτερες διπλωματικές νίκες της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.
Τα μεγάλα έργα που άλλαξαν την καθημερινότητα
Αν κοιτάξει κανείς γύρω του σήμερα, θα δει την Ελλάδα του Κώστα Σημίτη. Η Αττική Οδός, η Γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου, το Μετρό της Αθήνας και το νέο αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος» είναι μερικά από τα έργα που φέρουν την υπογραφή του. Ο Σημίτης πίστευε ακράδαντα ότι ο εκσυγχρονισμός περνάει μέσα από τις υποδομές.
Η προετοιμασία των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 αποτέλεσε μια εθνική πρόκληση που ο ίδιος διαχειρίστηκε με τη γνωστή του μεθοδικότητα, παρά τις καθυστερήσεις και το αυξημένο κόστος. Η εικόνα της Ελλάδας εκείνο το καλοκαίρι ήταν η εικόνα μιας χώρας που «μπορούσε», μια εικόνα που ο Σημίτης είχε θέσει ως προσωπικό του στοίχημα από την πρώτη στιγμή που ανέλαβε την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ στο Πεντελικό.
Η κριτική και η «σκιά» των σκανδάλων
Ένας χρόνος μετά, η ιστορική αποτίμηση δεν μπορεί να παραβλέψει τις σκοτεινές πλευρές εκείνης της περιόδου. Ο Κώστας Σημίτης επικρίθηκε σφοδρά για την αδυναμία του (ή την άρνησή του, κατά τους επικριτές του) να ελέγξει τη διαφθορά στο εσωτερικό της παράταξής του.
Οι υποθέσεις του Άκη Τσοχατζόπουλου και του Γιάννου Παπαντωνίου, που απασχόλησαν τη δικαιοσύνη χρόνια αργότερα, έριξαν βαριά σκιά στο ηθικό πλεονέκτημα του εκσυγχρονισμού. Ο ίδιος, αν και ουδέποτε κατηγορήθηκε προσωπικά για χρηματισμό, δέχθηκε τα βέλη της αντιπολίτευσης για την «πολιτική ευθύνη» της περιόδου εκείνης. Επιπλέον, το Χρηματιστήριο του 1999 παραμένει μια ανοιχτή πληγή για χιλιάδες μικροεπενδυτές, μια στιγμή που η κυβέρνηση κατηγορήθηκε ότι καλλιέργησε προσδοκίες που οδήγησαν στην οικονομική καταστροφή πολλών οικογενειών.
Ο άνθρωπος πίσω από τον πολιτικό
Ο Κώστας Σημίτης δεν ήταν ο κλασικός «λαοπλάνος» ηγέτης. Με χαμηλούς τόνους, σχολαστική προετοιμασία και έναν τεχνοκρατικό λόγο που συχνά ξένιζε τη βάση του ΠΑΣΟΚ, επέβαλε ένα νέο μοντέλο ηγεσίας. Η φράση του «Αυτή είναι η Ελλάδα» μετά την κρίση των Ιμίων το 1996, έμεινε στην ιστορία ως μια ομολογία της σκληρής πραγματικότητας που έπρεπε να αντιμετωπίσει.
Ήταν ένας άνθρωπος της πειθαρχίας, ένας ακαδημαϊκός που βρέθηκε στην πρώτη γραμμή της πολιτικής επειδή πίστευε ότι η Ελλάδα δεν είχε άλλο δρόμο παρά μόνο τον ευρωπαϊκό. Ακόμα και μετά την αποχώρησή του από την ενεργό πολιτική, οι παρεμβάσεις του μέσω των βιβλίων και των άρθρων του αποτελούσαν πάντα σημείο αναφοράς για τους σοβαρούς μελετητές της πολιτικής.
1 σχόλιο:
Τι και εάν πέρασε ένας χρόνος, 30 στελέχη του είναι μέσα στην Νέα Δημοκρατία του Μητσοτάκη.
Δημοσίευση σχολίου