Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού παρακολούθησα την παράσταση – θέατρο ντοκουμέντο «Γη της Επαγγελίας» του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κοζάνης σε συμπαραγωγή του φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου, στον Άγιο Δημήτριο Κοζάνης, έναν τόπο άρρηκτα συνδεδεμένο με τη λιγνιτική ηλεκτροπαραγωγή τα προηγούμενα χρόνια.
Η «Γη της Επαγγελίας» είναι μια παράσταση που οφείλω να ομολογήσω ότι με άγγιξε και με συγκίνησεπρώτα ως γιο πρώην εργαζομένου στη Δ.Ε.Η., έπειτα ως Μηχανολόγο Μηχανικό και τέλος ως άτομο ποντιακής καταγωγής. Όσο μου επιτρέπεται να έχωάποψηκαι κρίσηως «μη ειδικός» περί των θεατρικώνπαραστάσεων και με μόνοκριτήριοτη γνώμη του απλού θεατή οφείλω να επισημάνω ότι η σκηνοθεσία της ΓεωργίαςΜαυραγάνηήταν άρτια και εμπεριείχε πολύ «υποδόριο» ψάξιμο και σκάλισμα, τα σκηνικάτης ΕύηςΜιμίκου και της ΒενετίαςΝάσηήτανεντυπωσιακά και κατασκευασμένα εξ’ολοκλήρου από εξαρτήματα και πρώτεςύλες που προέρχονταν από τη διεργασία της λιγνιτικήςηλεκτροπαραγωγής (από «κουλούρες»καλωδίωνμέχριατόφιολιγνίτη)και η κινησιολογία της Μαριάννας Καβαλλιεράτουήτανπροσεγμένη και συντονισμένη στο δευτερόλεπτο.Τέλοςη μουσική του Χάρη Νείλα, οι φωτισμοί της Εμορφίλης Τσιμπλίδου και η κινηματογράφηση υλικού του Στάθη Γαλαζούλασυνέβαλανκαίρια στη δημιουργία ενός μυσταγωγικούπεριβάλλοντος κατά τηδιάρκεια της παράστασης.
Ορμώμενος από την εν λόγω παράσταση θέλω να σας παρουσιάσω για τη «δική» μου Δ.Ε.Η. Είμαισίγουρος ότι ο κάθε πολίτηςαυτής της περιοχήςέχει και μια «δική» του Δ.Ε.Η. Οι μνήμες, οι αναμνήσεις, οι διηγήσεις, οι εικόνες, οι αναφορές μας, η κουλτούρα μας, η καθημερινότητα μας, η περιοχή μας η ίδια, η κοινωνία μας και εν τελεί η ίδια η ζωήτων κατοίκωνσυνθέτουν ένα «μωσαϊκό» με πρωταγωνίστρια τη Δ.Ε.Η. Η Δ.Ε.Η.καλώςήκακώς είναι μέσα μας.
Ξεκινώντας από την παιδική μου ηλικία, όταν πήγαινα μικρό παιδί κάθε Χριστούγεννα στην γιορτή των παιδιών των εργαζομένων της Δ.Ε.Η., ονειρευόμουν ότι κάποια μέρα θα εργαστώ και εγώ στη Δ.Ε.Η.
Το ταξίδιΚοζάνη – Θεσσαλονίκη και το ταξίδιΚοζάνη – Πτολεμαΐδατότεείχε το δικό του συμβολισμό. Πάντα όταν πηγαίναμε προς Θεσσαλονίκη και περνούσαμε από τον χώροεργασίας του πατέρα μου τον Α.Η.Σ.ΑγίουΔημήτριουπάνταο πατέρας μου κοιτούσεποιεςμονάδεςλειτουργούν και ποιες μονάδες είναι εκτόςλειτουργίας. Ασυναίσθηταέγινε και σε μέναβίωμα και πάντακοιτούσατις μονάδεςόσο ο σταθμόςήταν σε λειτουργία.
Το ταξίδι προς Πτολεμαΐδα δε, τη στιγμή που φτάναμε στον Α.Η.Σ. Πτολεμαΐδας και πριν τον τελευταίο ταινιόδρομοφαίνονταν στο βάθος ο απολήπτης φόρτωσηςταινιώνλιγνίτη και ήξερα, από τις διηγήσεις του πατέρα μου, ότι ο πατέρας μου σε συνεργασία με έναν Πολωνό τεχνικό πραγματοποίησαν την τελευταία δοκιμαστική λειτουργία του εν λόγω απολήπτη πριν δοθεί σε μόνιμηλειτουργία.
Σε κάποιοσημείοτης αφήγησης του πρώην εργαζομένου της Δ.Ε.Η. Παναγιώτη Χλιαρά,στο τρίτο μέρος της παράστασης «Η Φωνή»,αναφέρεται σε ένα εργατικό ατύχημα ενός συναδέλφου του που βίωσε κατά την διάρκεια της εργασίας του. Τότεήρθεαυτόματα στο μυαλό μου η εικόνα του δικούμου πάτερα πουερχόμενος από την εργασία του να μου διηγείταιγεμάτοςαγωνίατο εργατικόατύχημα ενός συναδέλφου του και τη δυσκολία που βίωσε όταν έπρεπε να τηλεφωνήσει στην γυναίκα του συναδέλφου του για να την ειδοποιήσει ότι ο άντρας της πηγαίνει στο νοσοκομείο.
Τέλος, το 1997 παραβρέθηκα με τον πατέρα μου στα εγκαίνια της 5ης Μονάδας του Α.Η.Σ. Αγίου Δημητρίου. Υπήρχε ένα κλίμα ευφορίας εκείνη την ημέρα για τη νέα επένδυση. Κόσμος πολύς, χαμογέλα παντού, όλοι η τοπική εξουσία και σύσσωμο το υπουργικό συμβούλιο με προεξάρχοντα τον τότε πρωθυπουργό της χώρας να είναι παρόντες. Η εικόνα εκείνης της μέρας, όσα χρόνια και αν περάσουν, δεν ξεχνιέται.
Πρωτοετήςφοιτητής το 2003 και η πρώτη εκδρομή με το Πανεπιστήμιο στα ορυχεία και στον Α.Η.Σ.Καρδιάς. Βροχερήμέρα, λάσπη πολύ στα ορυχεία. Θυμάμαι του συμφοιτητές και τις συμφοιτήτριες μου να βλέπουν με δέος τις εγκαταστάσεις, τα τεράστια σε όγκο μηχανήματα και συστήματα και εγώ να αισθάνομαι ότι εδώανήκω. Τα ορυχεία και οι Α.Η.Σ.ήτανκομμάτι του εαυτού μου μέσα από το περιβάλλον που μεγάλωσα, από την ίδια την περιοχή μας, από τις ιστορίες και διηγήσεις των ανθρώπων της κοινότητας.
Μετέπειτα σαν φοιτητής πήγαινα σε κάποιες μεγάλες συντηρήσεις του Α.Η.Σ. Αγίου Δημητρίου. Έβλεπα την τεχνολογία στην πράξη, αποκτούσα ακούσια γνώση και τεχνογνωσία, ανακάλυπτα την καινοτομία και συνομιλούσα με αυθεντίες μηχανικούς από κάθε γωνιά του κόσμου. Μεγάλο σχολείο.
Δεν μπορώ να ξεχάσω, κατά τη διάρκεια της πρακτικής μου άσκησης στον Α.Η.Σ. Αγίου Δημητρίου, τις διηγήσεις ενός εργαζομένου που συμμετείχε στην κατάσβεση της μεγάλης πυρκαγιάς στην 2η μονάδα του Α.Η.Σ. Αγίου Δημητρίου.Η διήγησή του ήταν γεμάτη ένταση και συγκίνηση σαν να ξαναζούσε σε δεύτερο χρόνο την εν λόγω πυρκαγιά. Έλεγε χαρακτηριστικά «είμασταν 3 μερόνυχτα στο πεδίο μέχρι να σβήσει η πυρκαγιά, ζέστη, αγωνιά, καπνός, καιγόταν το «σπίτι» μας».
Εν ευθέτω χρόνο ένας εργαζόμενος της Δ.Ε.Η. μου είπε γεμάτος ειλικρίνεια «Εγώ τον πονάω το Σταθμό, (σημ. Σταθμός Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας) εδώ μέσα έζησα, δούλεψα, γέρασα, σπούδασα τα παιδιά μου».
Τέλος, η παράσταση τελειώνει με ένα τραγούδι ορόσημο για την ποντιακή μουσική το τραγούδι «την πατρίδα μ’ έχασα» σε στοίχους του αείμνηστου στιχουργού της ποντιακής μουσικής και γιατρού Χρήστου Αντωνιάδη που αφηγείται τον ξεριζωμό των Ελλήνων του Πόντου από την πατρίδα τους.Η «νέα πατρίδα», ας μου επιτραπεί ο ορός, ήταν η Δ.Ε.Η. και η λιγνιτική ηλεκτροπαραγωγή για τους Έλληνες του Πόντου της Δυτική Μακεδονία. Στο περιβάλλον της Δ.Ε.Η. ξανασμίξαν, μιλούσαν την ποντιακή γλώσσα, έλεγαν ιστορίες από τα χωριά των προγονών τους στον Πόντο, ανακάλυπταν μακρινές συγγένειες που χάθηκαν στα πέρατα του χρόνου, διαφωνούσαν στα πλαίσια του καλαμπουριού αν οι Ματσουκέτ ή Αταπαζαρλήδεςμιλάνε σωστά την ποντιακή γλώσσα, συζητούσαν για ποντιακούς χορούς και για ποντιακά τραγούδια.
Άφησα τελευταίο το γάλα, το οποίο «πρωταγωνιστεί» στην παράσταση. Το γάλα είναι το προϊόν που συμπεριλαμβάνει όλα τα παραπάνω. Το γάλα ήταν η ίδια η λιγνιτική ηλεκτροπαραγωγή. Το γάλα ήταν η αφετηρία και το τέλος του κύκλου. Το γάλα ήταν η ίδια η Δ.Ε.Η. Και στο τέλος το γάλα αδειάζετε…
Καλώς ή κακώς η περίοδος της λιγνιτικής ηλεκτροπαραγωγής για τη Δυτική Μακεδονία με τα τωρινά δεδομένα έχει περάσει στο παρελθόν. Η ιστορία θα το κρίνει… Ας κρατήσει λοιπόν ο καθένας και η καθεμιά στην ψυχή και στην καρδιά του τη «δική» του Δ.Ε.Η.
Κλείνοντας, όσοικαι όσες δεν παρακολουθήσατε τη συγκεκριμένηπαράστασησας προτρέπω να παραβρεθείτεστηντελευταίαπαράστασηστην Κοζάνη την Τετάρτη09/09/2026 στο υπαίθριο θέατρο Ποντοκώμης «Μίκης Θεοδωράκης» για να ανακαλύψετε και εσείς τη «δική» σας Δ.Ε.Η.
Θεοδωρίδης Ι. Γεώργιος
Διπλ. ΜηχανολόγοςΜηχανικός Π.Δ.Μ.
ΓενικόςΓραμματέας Ε.Μ.Δ.Υ.Δ.Α.Σ. ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
ΜέλοςΑντιπροσωπίας Τ.Ε.Ε. / Τ.Δ.Μ.
