Το συνταξιοδοτικό δεν είναι λογιστική άσκηση ούτε πεδίο επικοινωνιακής διαχείρισης.
Είναι ο καθρέφτης μιας πολιτείας απέναντι στους ανθρώπους που εργάστηκαν, πλήρωσαν εισφορές, στήριξαν οικογένειες και κράτησαν όρθια την κοινωνία στα δύσκολα. Σήμερα, οι συνταξιούχοι δεν ζητούν χειροκρότημα. Ζητούν σεβασμό, σταθερότητα και εισόδημα που να τους επιτρέπει να ζουν με αξιοπρέπεια. Οι συνταξιούχοι δεν είναι μόνο οι γονείς και οι παππούδες μας. Είναι όλοι οι σημερινοί εργαζόμενοι και ασφαλισμένοι, οι επαγγελματίες, οι αγρότες και οι μισθωτοί που αύριο θέλουν ένα εγγυημένο μέλλον.
Οι Έλληνες συνταξιούχοι πλήρωσαν δυσανάλογο τίμημα στα χρόνια της κρίσης. Είδαν συντάξεις να περικόπτονται, σχέδια ζωής να ανατρέπονται και πολλές φορές έγιναν το μοναδικό σταθερό εισόδημα ολόκληρης της οικογένειας. Από μια κουτσουρεμένη σύνταξη στήριξαν άνεργα παιδιά, εγγόνια, σπίτια και αξιοπρέπειες. Η πολιτεία οφείλει να το θυμάται όχι με επετειακά λόγια, αλλά με πράξεις αποκατάστασης.
Η Νέα Δημοκρατία απέτυχε σε αυτό το πεδίο. Υποσχέθηκε κατάργηση του νόμου Κατρούγκαλου και τελικά τον διατήρησε, τον εφάρμοσε και, σε κρίσιμα σημεία, τον σκλήρυνε. Υλοποίηση του νόμου Κατρούγκαλου χωρίς τον Κατρούγκαλο. Υποσχέθηκε αυξήσεις, αλλά η ακρίβεια εξαφάνισε το όποιο όφελος. Εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχοι με προσωπική διαφορά δεν είδαν πραγματική ενίσχυση. Οι επικουρικές παραμένουν παγωμένες. Η εισφορά αλληλεγγύης συνεχίζει να ροκανίζει αυξήσεις. Οι fast track συντάξεις συχνά εκδίδονται μειωμένες και η τελική εκκαθάριση καθυστερεί χρόνια.
Ακόμη χειρότερα, η κυβέρνηση καλλιέργησε την ψευδαίσθηση ότι το πρόβλημα λύθηκε επειδή εκδόθηκαν περισσότερες αποφάσεις. Όμως, μια ελλιπής ή μια λανθασμένη απόφαση δεν είναι λύση. Κρύβουν το πρόβλημα κάτω από το χαλί. Μια σύνταξη που βγαίνει με λάθος χρόνο ασφάλισης, χωρίς διαδοχική ή παράλληλη ασφάλιση, χωρίς εξαγορές και χωρίς οριστική εκκαθάριση δεν είναι επιτυχία. Είναι μεταφορά της ταλαιπωρίας στον πολίτη, που αναγκάζεται να περιμένει, να προσφεύγει και να ζει με λιγότερα από όσα δικαιούται. Οι 87.000 ενστάσεις κατά αποφάσεων συνταξιοδότησης είναι η τρανταχτή απόδειξη της αποτυχίας της Νέας Δημοκρατίας. Αλλά και της εξαπάτησης απέναντι στους συνταξιούχους.
Η κυβέρνηση πανηγυρίζει για δείκτες, ενώ οι πολίτες μετρούν λογαριασμούς, φάρμακα και σούπερ μάρκετ. Πανηγυρίζει για ψηφιακές διαδικασίες, ενώ χιλιάδες ασφαλισμένοι περιμένουν παραγραφές, προσμετρήσεις χρόνου, διαδοχική ασφάλιση, εξαγορές και ενστάσεις. Αυτό δεν είναι μεταρρύθμιση. Είναι διοικητική εγκατάλειψη με επικοινωνιακό περιτύλιγμα.
Το ΠΑΣΟΚ δεν αντιμετωπίζει την κοινωνική ασφάλιση ως προεκλογικό σύνθημα. Το κοινωνικό κράτος είναι στον πυρήνα της ταυτότητάς μας. Αναγνωρίζουμε ότι οι συνταξιούχοι πλήρωσαν δυσανάλογο τίμημα στην κρίση. Αναγνωρίζουμε, όμως, και ότι το ασφαλιστικό πρέπει να είναι βιώσιμο, ανταποδοτικό και δίκαιο. Γι’ αυτό παρουσιάζουμε σχέδιο κοστολογημένο, εφαρμόσιμο και κοινωνικά αναγκαίο.
Οι προτάσεις μας είναι συγκεκριμένες.
Επαναχορηγούμε τη 13η σύνταξη σε όλους τους συνταξιούχους, σε δύο δόσεις, μία στον πρώτο χρόνο διακυβέρνησης και μία στον τρίτο. Οι συνταξιούχοι εργάστηκαν και κατέβαλαν εισφορές με βάση δεκατέσσερις μισθούς. Η επαναφορά της δεν είναι δώρο, αλλά σταδιακή αποκατάσταση δικαιώματος.
Επαναφέρουμε το ΕΚΑΣ, με νέα μορφή και κριτήρια, σε 380.000 χαμηλοσυνταξιούχους με σύνταξη έως 550 ευρώ ή έως 800 ευρώ για ζευγάρι συνταξιούχων. Το ποσό θα κυμαίνεται από 50 έως 180 ευρώ τον μήνα, με κόστος 540 εκατομμύρια ευρώ. Το ΕΚΑΣ το θέσπισε το ΠΑΣΟΚ και καταργήθηκε το 2016, οδηγώντας τους πιο αδύναμους στην απόγνωση.
Δεσμευόμαστε ότι δεν θα υπάρξει καμία αύξηση στα όρια ηλικίας έως το 2035. Τα γενικά όρια ηλικίας έχουν ήδη φτάσει στα 67 έτη για πλήρη σύνταξη και στα 62 για μειωμένη. Με τις παρεμβάσεις Νέας Δημοκρατίας και ΣΥΡΙΖΑ, νόμος 4336/2015 και 4997/2022, καταργήθηκαν μεταβατικά όρια και εγκλωβίστηκαν εργαζόμενοι. Δεν χρειάζεται νέα αύξηση.
Καταργούμε τις άδικες διατάξεις του νόμου Κατρούγκαλου στις συντάξεις αναπηρίας. Επαναφέρουμε πλήρη εθνική σύνταξη σε ασφαλισμένους με 20ετία και στηρίζουμε τα άτομα με αναπηρία, που δεν μπορεί να τιμωρούνται με περικοπές επειδή έχουν αυξημένες ανάγκες.
Θεσπίζουμε αναλογική σύνταξη, ώστε καμία ημέρα ασφάλισης να μη χάνεται. Όσοι δεν συμπληρώνουν 15ετία θα λαμβάνουν το ανταποδοτικό τμήμα που αντιστοιχεί στις εισφορές τους, χωρίς να χάνουν το επίδομα ανασφάλιστου υπερήλικα, όπου πληρούν τα κριτήρια. Έτσι δίνουμε κίνητρο σε εργαζόμενους άνω των 50 ετών να δηλώνουν την απασχόλησή τους.
Αυξάνουμε σταδιακά τα ποσοστά αναπλήρωσης. Για 40 έτη ασφάλισης το ποσοστό θα ανέβει μέσα στην τετραετία από 50% στο 60%, με βελτίωση των ενδιάμεσων κλιμακίων από τα 15 έτη και μετά. Μετά τα 40 έτη, αυξάνουμε τον συντελεστή από 0,5% σε 2%, ώστε να υπάρχει κίνητρο παραμονής στην εργασία και δήλωσης πραγματικού μισθού.
Αναμορφώνουμε την εισφορά αλληλεγγύης συνταξιούχων, με μεσοσταθμική μείωση της επιβάρυνσης κατά 20%. Η Νέα Δημοκρατία έλεγε κάθε χρόνο ότι θα παρέμβει, αλλά διατήρησε αυτούσιο έναν μηχανισμό που ακυρώνει ονομαστικές αυξήσεις.
Εντάσσουμε τις επικουρικές συντάξεις στον ίδιο μηχανισμό ετήσιων αυξήσεων με τις κύριες. Δεν μπορεί οι επικουρικές να μένουν παγωμένες, ενώ ο πληθωρισμός ροκανίζει καθημερινά το εισόδημα των συνταξιούχων.
Επαναφέρουμε ειδικό όριο ηλικίας στα 55 έτη για γονείς ανάπηρων τέκνων με 25ετία. Η πρόωρη συνταξιοδότηση σε αυτές τις περιπτώσεις δεν είναι προνόμιο, αλλά αναγνώριση της ανάγκης φροντίδας.
Θεσπίζουμε οριζόντια ρύθμιση 120 δόσεων για οφειλές προς τα ασφαλιστικά ταμεία, με μείωση προσαυξήσεων και προστίμων. Όταν λιγότερο από το 25% των ληξιπρόθεσμων ασφαλιστικών οφειλών είναι ρυθμισμένο, δημιουργείται κενό εισπραξιμότητας.
Καταργούμε την περικοπή της βασικής σύνταξης του ΟΓΑ όταν υπάρχει και σύνταξη χηρείας. Δεν μπορεί ο επιζών σύζυγος να αποθαρρύνεται από το να λάβει τη σύνταξη που δικαιούται επειδή θα χάσει ένα ήδη μικρό προνοιακό τμήμα.
Μεταρρυθμίζουμε τη νομοθεσία των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης, ώστε να αναπτυχθεί ένας ισχυρός, διαφανής και συμπληρωματικός δεύτερος πυλώνας κοινωνικής ασφάλισης.
Εφαρμόζουμε το πόρισμα για προσθήκη νέων κατηγοριών στα Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα. Η ένταξη στα βαρέα αυξάνει εισφορές σήμερα, ενισχύει το σύστημα και δίνει δικαιότερη προοπτική σε εργαζόμενους που φθείρονται πραγματικά.
Εκκαθαρίζουμε άμεσα τις εκκρεμείς συντάξεις για τις οποίες έχει εκδοθεί fast track απόφαση. Δεν είναι απονομή σύνταξης να λαμβάνει κάποιος 700 ευρώ, ενώ δικαιούται 1.400, και να περιμένει τέσσερα χρόνια για τη διόρθωση.
Εκκαθαρίζουμε άμεσα τις εκκρεμείς αιτήσεις δεκαετούς παραγραφής. Πολλοί ασφαλισμένοι περιμένουν περισσότερο από έναν χρόνο, ενώ οι οφειλές τοκίζονται και ματαιώνονται συντάξεις, εξωδικαστικές ρυθμίσεις, χορηγήσεις ασφαλιστικής ενημερότητας και μεταβιβάσεις.
Εκκαθαρίζουμε άμεσα τις αιτήσεις προσμέτρησης χρόνου ασφάλισης συνταξιούχων που συνεχίζουν να εργάζονται. Όποιος καταβάλλει εισφορές μετά τη συνταξιοδότηση πρέπει να βλέπει τη νόμιμη προσαύξηση χωρίς πολυετή ταλαιπωρία.
Επεκτείνουμε το δικαίωμα προσμέτρησης χρόνου ασφάλισης και στους συνταξιούχους πριν από τις 13 Μαΐου 2016, που σήμερα αδίκως εξαιρούνται, εκτός αν έχουν 15 έτη σε άλλο ταμείο.
Παρεμβαίνουμε σε επικουρικά ταμεία με εκκρεμότητες, όπως το ΛΕΠΕΤΕ, ώστε να δοθούν καθαρές και δίκαιες λύσεις σε ασφαλισμένους που ζουν χρόνια σε αβεβαιότητα.
Δημιουργούμε λειτουργικό ΕΦΚΑ, με χρονοδιαγράμματα, λογοδοσία και πραγματική εξυπηρέτηση. Η κοινωνική ασφάλιση δεν μπορεί να εξαρτάται από τύχη, γνωριμίες ή ατελείωτη αναμονή.
Αυτό είναι το σχέδιό μας: κοινωνικά δίκαιο, δημοσιονομικά υπεύθυνο, αναπτυξιακά χρήσιμο. Η βελτίωση της ανταποδοτικότητας, η αναλογική σύνταξη και η ρύθμιση οφειλών δεν στηρίζουν μόνο το εισόδημα. Χτυπούν την αδήλωτη εργασία, ενισχύουν τα έσοδα του ΕΦΚΑ και ξαναχτίζουν εμπιστοσύνη ανάμεσα στον ασφαλισμένο και το κράτος.
Η διαφορά μας από τη Νέα Δημοκρατία είναι καθαρή. Εκείνη βλέπει το ασφαλιστικό ως κόστος που πρέπει να κρυφτεί κάτω από τον προϋπολογισμό και ως πρόβλημα που μετατίθεται στον επόμενο υπουργό. Εμείς το βλέπουμε ως κοινωνικό συμβόλαιο. Όταν ο εργαζόμενος πληρώνει εισφορές, πρέπει να ξέρει ότι δεν πετά τα χρήματά του σε ένα σύστημα χωρίς ανταποδοτικότητα. Όταν ο συνταξιούχος παίρνει αύξηση, πρέπει να τη βλέπει στην τσέπη του, όχι να εξαφανίζεται από την προσωπική διαφορά, την εισφορά αλληλεγγύης και την ακρίβεια.
Η κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι δεν υπάρχει δημοσιονομικός χώρος για ουσιαστική πολιτική. Υπάρχει όμως χώρος για πρόχειρα επιδόματα, απευθείας αναθέσεις, διαγωνισμούς με έναν μόνο μειοδότη, σπατάλες, υπηρεσίες συμβουλευτικών εταιρειών, επικοινωνιακές εξαγγελίες και καθυστερημένες διορθώσεις μόνο όταν η κοινωνική πίεση γίνεται ασφυκτική. Το ΠΑΣΟΚ προτείνει ιεράρχηση. Πρώτα οι χαμηλοσυνταξιούχοι, οι χήρες, οι ανάπηροι, οι γονείς ανάπηρων τέκνων, όσοι έχουν πραγματικές ανάγκες. Παράλληλα, ενίσχυση της ανταποδοτικότητας, ώστε το ασφαλιστικό να αποκτήσει έσοδα από περισσότερη και καλύτερα δηλωμένη εργασία.
Δεν υπάρχει βιώσιμο ασφαλιστικό χωρίς εμπιστοσύνη. Και εμπιστοσύνη δεν χτίζεται όταν ένας επαγγελματίας πληρώνει την ελάχιστη ασφαλιστική κατηγορία επειδή ξέρει ότι η υψηλότερη δεν θα του αποδώσει ουσιαστικά. Δεν χτίζεται όταν ένας μισθωτός ανέχεται να μη δηλώνεται ο πραγματικός μισθός του, επειδή δεν βλέπει σύνδεση ανάμεσα στις εισφορές και στη μελλοντική σύνταξη. Δεν χτίζεται όταν ένας πολίτης εργάστηκε δώδεκα ή δεκατρία χρόνια και του λένε ότι όλες αυτές οι ημέρες ασφάλισης χάνονται.
Το σχέδιό μας απαντά σε αυτά τα προβλήματα ταυτόχρονα. Στηρίζει το παρόν εισόδημα, διορθώνει αδικίες, δημιουργεί κίνητρα νομιμότητας και βάζει τάξη στον ΕΦΚΑ. Δεν είναι παροχολογία. Είναι η ελάχιστη σοβαρή προϋπόθεση για να πάψει το ασφαλιστικό να παράγει φτώχεια, αβεβαιότητα και θυμό.
Απέναντι σε αυτή τη Νέα Δημοκρατία, που ζητά από τους συνταξιούχους υπομονή, ενώ η ακρίβεια δεν περιμένει, εμείς λέμε ότι η πολιτική έχει νόημα μόνο όταν αλλάζει την καθημερινότητα. Ο συνταξιούχος δεν μπορεί να ακούει κάθε χρόνο ότι «θα εξεταστεί» η εισφορά αλληλεγγύης. Ο χαμηλοσυνταξιούχος δεν μπορεί να ζει με 400 ευρώ και να βαφτίζεται δημοσιονομικό βάρος. Ο γονέας ανάπηρου τέκνου δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται σαν κοινή περίπτωση. Ο ασφαλισμένος με οφειλές δεν μπορεί να μένει εκτός ρύθμισης και εκτός σύνταξης επειδή το κράτος προτιμά αδιέξοδα αντί για εισπραξιμότητα. Το ΠΑΣΟΚ μιλά για αυτούς τους ανθρώπους, όχι για αφηρημένους μέσους όρους.
Αυτή είναι η ουσία μιας προοδευτικής πολιτικής: να συνδυάζει κοινωνική προστασία, ευθύνη, βιωσιμότητα και σεβασμό στον πολίτη που πλήρωσε και δικαιούται αποτέλεσμα, και όχι νέες υποσχέσεις χωρίς αντίκρισμα.
Η Νέα Δημοκρατία είχε χρόνο, πλειοψηφία και εργαλεία. Επέλεξε αναβολές, μισές λύσεις και επικοινωνία. Εμείς επιλέγουμε δικαιοσύνη, ευθύνη και συγκεκριμένες δεσμεύσεις. Δεν λέμε ότι όλα λύνονται με έναν νόμο και ένα άρθρο. Δεν τάζουμε επιστροφή στο 2010. Λέμε, όμως, ότι οι αδικίες μπορούν να διορθωθούν και ότι οι συνταξιούχοι δεν θα είναι άλλο οι σιωπηλοί χαμένοι της κυβερνητικής αλαζονείας.
Το ΠΑΣΟΚ έχει γνώση, σχέδιο και πολιτική βούληση. Και, κυρίως, έχει την υποχρέωση να κοιτά τους συνταξιούχους στα μάτια.
